Verantwoord alcohol schenken in de Horeca

Je staat achter de bar, de avond loopt lekker... en dan is er iemand die nóg een biertje wil terwijl je allang ziet dat het genoeg is geweest. Of een groepje jongeren van wie je de leeftijd niet zeker weet. Hoe doe je dat netjes: weigeren zonder dat het escaleert? En waar sta je juridisch eigenlijk? In dit artikel zetten we het op een rij. 

Veel mensen achter de bar weten dat ze mogen of volgens de wet zelfs moeten weigeren, maar op het moment dat het er echt toe doet, voelt dat toch heel anders. Een gast die aandringt, een gezellige avond die je niet wilt verstoren, of gewoon twijfel over hoe je het moet aanpakken zonder een scène te veroorzaken. Dat gevoel is begrijpelijk, maar het hoeft je niet te verlammen. Want verantwoord alcohol schenken is geen kwestie van streng zijn, het is gewoon onderdeel van je vak, en met de juiste woorden gaat het vaker goed dan je verwacht.

Wat zegt de wet? De Alcoholwet in begrijpelijke taal

De regels zijn helder, ook als ze soms niet zo worden uitgelegd. De belangrijkste drie:
 

• Leeftijd. Alcohol mag je alleen schenken aan mensen van 18 jaar en ouder. Twijfel je? Dan vraag je om een ID. Niet als verdenking, maar als standaard procedure.
• Zichtbaar aangeschoten. Je mag geen alcohol schenken aan iemand die zichtbaar aangeschoten is. Niet "een beetje aangeschoten", maar iemand waarbij je het duidelijk ziet. Dronken gasten mogen zelfs volgens de wet niet meer in je bedrijf aanwezig zijn. 
• Doorzending. Iemand die alcohol koopt voor een minderjarige: ook dat moet je weigeren. De koper is volwassen, maar het doel is duidelijk.

Wat mensen soms vergeten: de wet geeft jou hiermee niet alleen een verplichting, het is ook een bescherming. Je handelt binnen de regels als je weigert. Je handelt buiten de regels als je het niet doet.

Drie praktijksituaties waarbij je altijd weigert

Theorie is één ding, maar hoe ziet het er in de praktijk uit? Dit zijn de drie situaties waarbij je niet hoeft te twijfelen:

1. Iemand die zichtbaar aangeschoten of dronken is. Wankele tred, onduidelijke spraak, overmatig luid of juist te slap, je ziet het. Op het moment dat jij twijfelt of het veilig is om nog een drankje te geven, is het antwoord eigenlijk al gegeven.

2. Twijfel over de leeftijd. Ziet iemand er jonger uit dan 25? Vraag om legitimatie. Niet als aanklacht, maar als standaard. Wie oud genoeg is, begrijpt het. Wie dat niet is, heeft pech.

3. "Het is voor mijn vriend." Een gast die net geweigerd is aan de bar, stuurt een ander om te bestellen. Je mag ook díé bestelling weigeren zodra je de context ziet. Je bent niet verplicht om te doen alsof je niets hebt gezien.

Hoe verkoop je 'Nee'? 

Dit is het moment waar veel medewerkers zich onzeker voelen, dus hier een paar zinnen die je direct kunt gebruiken:
 

• "Ik ga je geen drankje meer inschenken voor vanavond"
• "Ik schenk je dit drankje niet in. Ik hoop dat je begrijpt dat ik dat gewoon niet kan doen."
• "Ik kan je geen alcohol meer serveren vananvond,  kan ik je een glas water of een kopje koffie aanbieden?"

Wat je niet doet: uitleggen, verdedigen, excuses maken, of onderhandelen. Zodra je een reden begint te geven, geef je de ander ruimte om die reden te betwisten. Zeg wat je doet, blijf er rustig bij, en laat de stilte zijn werk doen.

Wat als een gast boos wordt?

Het gebeurt. Niet altijd, maar soms. En het is goed om vooraf te weten hoe je dat aanpakt.
 

• Blijf kalm. Spiegelen aan de toon van de ander werkt averechts. Hoe harder zij worden, hoe rustiger jij blijft. Dat klinkt simpel, maar het werkt. 
• Herhaal je boodschap zonder hem uit te leggen. Eén keer "Ik schenk je dit niet in" is genoeg. Twee keer ook. Meer niet. 
• Schakel een collega of leidinggevende in. Dit is geen zwakte, dit is standaard procedure. Een collega of leidinggevende die erbij komt staan, verandert de dynamiek zonder dat er iemand hoeft te escaleren. Geef het signaal vroeg, niet wanneer het al uit de hand is gelopen. 
• Confronteer nooit publiekelijk. Een volle zaal die meekijkt, maakt iemand defensief. Als het even kan, doe het rustig, als dat lukt even apart of in elk geval zonder theater.

Wat zijn de gevolgen als je het niet doet?

Dat is de vraag die soms onderschat wordt. Als er iets misgaat nadat jij iemand die duidelijk aangeschoten was nóg een drankje hebt gegeven of als er een minderjarige bij een controle wordt gepakt, dan heeft dat consequenties. Niet alleen voor het bedrijf (boetes, vergunningsrisico's, inspecties van de gemeente, imagoschade), maar ook voor jou als medewerker. Dat is niet bedoeld om angst aan te jagen. Het is bedoeld om duidelijk te maken dat weigeren niet alleen een kwestie van beleid is, het beschermt ook jou. Niet tijdig 'Nee-verkopen' zorgt voor een hoger risico op escalaties en ongewenst gedrag. Dat wil je te allen tijde voorkomen. 

Sterker staan in 'Nee-verkoop' situaties? 

Weigeren voelt soms als zwemmen tegen de stroom in, zeker als de avond goed is en de sfeer gezellig. Maar het hoort gewoon bij je vak: jij bent degene die de regie houdt over wat er in het bedrijf gebeurt. Met de juiste woorden en een rustige houding gaat dat vaker goed dan je verwacht. En de keren dat het moeizaam gaat, ben je er in elk geval klaar voor.

Wil je hier steviger in staan? Bij de Spoedcursus Sociale Hygiëne train je precies deze situaties, inclusief de gesprekstechnieken die je direct kunt toepassen.